El Sanatları Tasarımı ve Üretimi Bölümü

1. Programın amaçları ve avantajları

Amaç: El Sanatları Tasarımı ve Üretimi programı; izleyeceği programlarla gelişme ve kalkınmanın temel öğesi ve güç kaynağı olan insan gücü alanında iş piyasasının gerektirdiği mesleki yeterlikleri kazanmış, verimlilik ilkesini kavrayan, ilgili sektör gelişmelerine uyum sağlayacak, araştırmacı, işbirlikçi ve problem çözücü elemanlar olarak yetiştirmek.

Avantajlar: Ülkenin ihtiyaç duyduğu bilim ve teknolojideki hızlı değişme ve gelişmelere ayak uydurabilmesi için gerekli tasarım ilke ve üretim bilgilerine sahip, iş kalitesi ve hızını yükseltebilecek düzeyde El Sanatları Tasarımcısı yetiştirilecektir. El Sanatlarını yurt içinde ve yurt dışında tanıtılmasını sağlamak amacına yönelik % 25 oranında seçmeli dersler ile Nakış, Dokuma ve Örgü, Takı, Deri, Bebek-Oyuncak, Yapma Çiçek ve Çiçek Düzenleme tasarımında uzmanlaşma sağlanacaktır.

Bu programdan piyasanın gerektirdiği yeterliliklere sahip farklı uzmanlık alanlarında yetiştirilmiş mezunların tamamının sektöre kazandırılması büyük bir avantajdır. Böylelikle sonraki dönemlerde mezun olan öğrencilerin istihdamlarının daha rahat sağlanacağı ve Sanat ve Tasarım Fakültesinin tercih edilen bir kurumlar arasında yerini alacağı düşünülmektedir.

Yurt dışı ve yurt içi eğitim kurumları ile akreditasyonun sağlanması, uzmanlık alanlarının çeşitli olmasından dolayı tek fakülte özelliğine sahip olması, her orta öğretim kurumundan yetenek sınavı ile öğrenci alabilmesi diğer önemli avantajlar asarında yer almaktadır.

Teknoloji ve buna bağlı olarak endüstrideki gelişmeler üretim yöntemlerini, kullanılan araç- gereçleri ve iş gücü niteliklerini hızla değiştirmektedir.

Sanayide yer alan işletmeler, üretim sürecinde kullanılan makine ve donanımlarını üretimi arttırıcı teknolojik gelişmelere uygun olarak yenilemektedir. Toplumların bu sanayileşme süreci, eğitim sistemlerini etkilemekte ve gelişen teknolojiyi kullanma ve nitelikli insan gücü yetiştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle program geliştirme ve uygulama aşamasında kurum ve ilgili sektör arasında düzenli olarak ilişkiler kurulması, görüş alınması ve iş birliği içinde çalışılması sağlanacaktır.  Öğrencilerin sanayi deneyimi kazanması için işyeri deneyimine gönderilmesi, eğitim kurumları ile işbirliği hususundaki görüşlerinin belirlenmesi yapılacak ve mezunların takibi sağlanacaktır. Bu işbirliği sonucunda ilerleyen dönemlerde program içeriklerinde gerekli iyileştirmelerin yapılmasına olanak sağlayacaktır.

Aynı zamanda yetiştirilecek olan El Sanatları tasarımcıları ilgili sektöre desen tasarımları hazırlayacak ve bu tasarımlar ile geleneksel tarihi dokunun özelliklerini koruyarak gelişmelere katkıda bulunacaklardır. Böylece planlanan uzmanlık alanları endüstrileşmenin yanı sıra geleneksel kültürümüzün korunması ve tanıtılıp yaygınlaşmasında büyük önem taşıyacaktır. Programın uygulamaya konulmasıyla el sanatlarını taklit ve kopyadan kurtararak aslına uygun biçimde yaşatılması ve geliştirilmesi de sağlanacaktır.

2. Programın teknolojik gelişmeler içerisindeki yeri

El Sanatları Tasarımı ve Üretimi Bölümü altında açılacak olan bu programla Dokuma-Örgü, Takı, Nakış, Deri, Çiçek, Bebek-Oyuncak Tasarımcılarının kültürel bilgi birikimi, teknolojik alt yapı ve sanat anlayışıyla yetiştirilmesi sağlanacaktır. Bu programda yetiştirilecek El Sanatları Tasarımı öğrencilerinin yurtdışı öğretim kurumlarında lisans ve yüksek lisans düzeyinde eğitim alabilmesi için ders adları ve içerikleri akredite edilecektir. Bu sayede,   öğrencinin kendi alanına yönelik vizyona sahip olabilmesi de sağlanacaktır. Kurumlar arası çalıştaylar, teknik ve inceleme gezileri ile hem öğrencinin hem de akademik kadronun gelişmesi ve sektördeki güncel gelişmeleri takip etmesi mümkün olacaktır. Bu programda Sektör deneyimi çok önemsendiğinden, mezun olacak öğrencinin sektörde kendini göstermesi ve piyasada kabul görmesi sağlanmış olacaktır.

Özellikle turizm sektörünün önemli bir alanını oluşturan el sanatlarının Sanat ve Tasarım Fakültesi içerisinde bir bölüm olarak yer alması, değişik alanlarda uzmanların yetiştirilmesiyle ülke turizminin geliştirilmesi, ürünlerin yurt içi ve dışında tanıtılması, fuar ve sergilere yönelik katılımların sağlanması, toplumun üretici duruma getirilerek aile ve ülke ekonomisine katkıda bulunulması açısından da başarılı olacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda bölgesel hammaddelerin ve yöresel el sanatlarını değerlendirilmesi sağlanacak, ulusal ve uluslar arası projelerin gerçekleştirilmesi düşünülmektedir.

3. Programla ilgili yurtiçi ve yurtdışı örnekler

Yurt dışında Tekstil Tasarımı üzerine eğitim veren üniversiteler araştırılmış, akreditasyon açısından denkliğin sağlanabilmesi için çeşitli üniversitelerde yer aldığı görülmüştür. California College of the Arts’da “Bachelor degree Textiles Fiber Sculpture” ve “Bachelor in Fiber, Textile and Weaving Arts”; Syracuse University’de “Bachelor of Fine Arts in Fiber and Textile” ve “Gold and Silversmithing”; The Australian National University School of Art Gallery’de “Bachelor in Visual And Performing Arts”; Institut Teknologi Bandung’da “Bachelor Degree of Crafts”; NSCAD University’de “Bachelor of Fine Arts, Major in Textiles”; Stetson University’de “Hand Art”; Embroidery Unıversity’de “Embroiderer and Digitizer”; Manchester School of Art’da “Art and Design”, “Embroidery”, “Creative Business Development” ve “Textiles”; Estonian Academy of Arts’a ait Faculty of Design ve  Faculty of Art Culture’de “Department of Jewelry and Blacksmithing”, “Department of Leather Art”, “Department of Folk Art and Cultural Anthropology”olarak yer almaktadır.

Dokuz Eylül Üniversitesi, Mimar Sinan Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Işık Üniversitesi, Yıldız Teknik ve İstanbul Kültür Üniversitesinin Geleneksel Türk El Sanatları, Moda ve Tekstil Tasarımı, Tekstil Tasarımı, Sanat Yönetimi programları incelenmiştir.

İncelenen yurtdışı eğitim kurumlarında yer alan söz konusu bölüm ve/veya derslerin bazılarında diploma programı (Syracuse University, The Australian National University, Institut Teknologi Bandung, Estonian Academy of Arts), bazılarında sertifika programı olarak kısa süreli veya dönemlik kurslar niteliğinde olduğu, bazılarında ise hem diploma veren bölüm hem de sertifika programı niteliğinde her iki öğrenim imkanının da bulunduğu (NSCAD University, Embroidery Unıversity); yurtiçi eğitim kurumlarında ise aynı bölüm altında önerilen programda yer alan tüm uzmanlık alanlarının bir bütün olarak yer almadığı, belli bir kısmının bulunduğu tespit edilmiştir. Hem yurt dışı hem yurt içi el sanatlarına yönelik eğitim-öğretim veren sanat ve tasarım bölümleri özellikle tasarım ve çizim uygulamaları içeren dersler (Yıldız Teknik, İstanbul Kültür Üniversitesi), geleneksel el sanatları ve tasarım bölümleri ise önerilen programda bulunan bir veya iki uzmanlık alanı dersleri ile benzerlik göstermektedir (Dokuz Eylül Üniversitesi, Mimar Sinan Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Işık Üniversitesi). Yurdumuzda çok büyük bir çeşit zenginliği gösteren el sanatlarımızdan yola çıkılarak hazırlanan El Sanatları Tasarımı ve Üretimi programında 6 uzmanlık alanı belirlenmiş ve bir bütün olarak ele alınmıştır. Fakültenin mevcut akademik ve fiziksel donanımı da göz önüne alınarak, zorunlu ve seçmeli uzmanlık dersleri sayesinde gerek kültürel yapının korunması, gerek sektörün beklentilerine cevap verebilecek nitelikli iş gücünün yetiştirilmesi açısından kapsamlı bir öğretim programı hazırlanmıştır.

Önerilen“El Sanatları Tasarımı ve Üretimi” programı, kapatılmış olan Mesleki Eğitim Fakültesi bünyesinde halen eğitimi devam etmekte olan “El Sanatları Eğitimi Bölümü” yeni hazırlanan programın temelini oluşturmaktadır. Mevcut öğretim kadrosu, teknik yapı ve donanımı yeni açılacak olan programda kullanılacaktır. 

4. Programdan mezun olacakların istihdam alanları

Programdan mezun olanların EL SANATLARI TASARIMCISI olması öngörülmektedir.

Programda eğitim gören öğrenciler:

1. El dokumalarına yönelik üretim yapan işletmelerinin Dokuma, Örme, Baskı ve Desen Tasarım Departmanlarında, Müşteri temsilciliklerinde, AR-GE birimlerinde tasarımcı ve uzman, El ve endüstriyel nakışa yönelik üretim yapan işletmelerinin Tasarım Departmanlarında, Müşteri temsilciliklerinde, AR-GE birimlerinde tasarımcı ve uzman, Takıya yönelik üretim yapan işletmelerinin Tasarım Departmanlarında, Müşteri temsilciliklerinde, AR-GE birimlerinde tasarımcı ve uzman, Deri ürünlere yönelik üretim yapan işletmelerinin Tasarım Departmanlarında, Müşteri temsilciliklerinde, AR-GE birimlerinde tasarımcı ve uzman, Bebek ve oyuncak yönelik üretim yapan işletmelerinin Tasarım Departmanlarında, Müşteri temsilciliklerinde, AR-GE birimlerinde tasarımcı ve uzman, Yapma çiçeğe ve nikâh şekeri, gelinlik üretimi yapan işletmelerinin Tasarım Departmanlarında, Müşteri temsilciliklerinde, AR-GE birimlerinde tasarımcı ve uzman,

2. Geleneksel Dokuma, Örme, Nakış, Takı, Deri, Bebek-Oyuncak ve Yapma Çiçek alanlarında Kamu ve Özel Kurum ve Kuruluşlarda tasarımcı, danışman,

3. Öğretmenlik mesleğini seçmek isteyen öğrencilerin eğitim fakültelerinden formasyon derslerini alarak Milli Eğitim Bakanlığının örgün ve yaygın eğitim kurumlarında öğretmen olarak görev alabilirler.

4. Sektörle yapılan karşılıklı görüşme ve uygulanan anketlerden elde edilen verilerden piyasaya sürülen ürünlerin desenlerinin tasarımında ve kaliteli ürün oluşturulmasında sorun yaşadıkları anlaşılmıştır. Teknolojik açıdan en son donanıma sahip piyasada, teknik yeterliklere sahip elemanlar tasarım konusunda çoğu zaman yetersizdir. Bu nedenle sektör de istenilen ve ihtiyaç duyulan tasarımcıları, uygulama alanlarına göre talep etme ve değerlendirmede istekli olacaktır.